De Europese Public Procurement Act uitgelegd

In het kort

1. Eén Europese wet in plaats van drie. De drie Europese aanbestedingsrichtlijnen van 2014 worden vervangen door één verordening die rechtstreeks geldt in elke lidstaat. België hoeft ze niet meer om te zetten in een eigen wet.
2. Drie procedures in plaats van zes. De open procedure, de dynamische procedure en de innovatieprocedure. Onderhandelen wordt in elke procedure mogelijk.
3. Kwaliteit telt verplicht mee. Kwaliteit moet minstens 30 % van de punten krijgen, en minstens 50 % bij opdrachten die vooral uit arbeid bestaan. Gunnen op enkel de laagste prijs wordt de uitzondering.
4. Lagere drempels om mee te doen. De gevraagde omzet mag niet hoger zijn dan de helft van de jaarlijkse opdrachtwaarde. Ervaring met overheidsopdrachten mag in principe geen voorwaarde meer zijn.
5. Eén keer bewijzen. Een Europese elektronische dienst vervangt het UEA en haalt attesten zelf op uit officiële databanken.
6. Europese voorkeur wordt mogelijk. Aankopers mogen onder voorwaarden ondernemingen of producten van buiten de EU weren of minder punten geven.
7. Strengere uitsluiting. Er komen vier nieuwe verplichte uitsluitingsgronden bij, en de periode voor facultatieve uitsluiting gaat van drie naar vijf jaar.
8. Nog niet voor morgen. Het voorstel moet nog door het Parlement en de Raad. De regels gelden pas twee jaar nadat de verordening in werking treedt.

01 Wat is de Public Procurement Act?

De Public Procurement Act is het voorstel van de Europese Commissie om de regels voor overheidsopdrachten in de hele Europese Unie te herschrijven. Het gaat om de regels die bepalen hoe een overheid werken, leveringen en diensten aankoopt, en hoe ondernemingen daarvoor kunnen inschrijven.

Vandaag zijn die regels vastgelegd in drie Europese richtlijnen uit 2014: één voor de klassieke overheden, één voor de nutssectoren (water, energie, vervoer en post) en één voor concessies. Elke lidstaat heeft die richtlijnen in een eigen wet gegoten. In België gebeurde dat vooral met de wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten, de concessiewet van dezelfde datum en de uitvoeringsbesluiten die daarbij horen.

Volgens de Commissie werkt dat systeem niet goed genoeg. Er schrijven minder ondernemingen in dan tien jaar geleden. Steeds vaker komt er maar één offerte binnen. Kmo’s en buitenlandse ondernemingen doen weinig mee. En de meeste opdrachten worden nog altijd puur op prijs gegund. Overheidsopdrachten zijn goed voor ongeveer 15 % van het bruto binnenlands product van de EU, dus die zwakke plekken wegen zwaar.

De Public Procurement Act wil vier dingen bereiken:

• eenvoudiger en flexibeler regels, met minder procedures en minder papierwerk;
• meer strategisch aankopen: meer oog voor kwaliteit, duurzaamheid, sociale doelen en innovatie;
• meer economische veiligheid voor Europa, met een Europese voorkeur en aandacht voor afhankelijkheid van landen buiten de EU;
• betere digitale opvolging, met gedeelde data en één keer aanleveren van bewijsstukken.

02 Waar staat het voorstel en wanneer geldt het?

De tekst die nu op tafel ligt, is een voorstel. Een Europese verordening komt tot stand in de gewone wetgevingsprocedure: het Europees Parlement en de Raad (de ministers van de lidstaten) bespreken de tekst, stellen wijzigingen voor en moeten het uiteindelijk eens worden over één versie. Dat duurt bij een tekst van deze omvang doorgaans een aantal jaren.

1. 9 september 2026De Europese Commissie stelt de Public Procurement Act voor (COM(2026) 590).
2. OnderhandelingenHet Europees Parlement en de Raad bespreken en wijzigen de tekst. Een datum is niet bekend.
3. InwerkingtredingTwintig dagen na publicatie in het Publicatieblad van de EU art. 149.
4. ToepassingTwee jaar na de inwerkingtreding. Pas vanaf dan gelden de nieuwe regels voor nieuwe procedures art. 149.

03 Eén verordening in plaats van drie richtlijnen

De grootste juridische verandering is de vorm. Een richtlijn legt doelen vast die elke lidstaat in een eigen wet moet omzetten. Een verordening geldt rechtstreeks, in elke lidstaat, met dezelfde tekst. De Public Procurement Act is een verordening art. 146 en 149.

Dat heeft drie gevolgen:

• Eén tekst voor de hele EU. Klassieke overheden, nutsbedrijven en concessies vallen onder dezelfde regels. Het verschil tussen een "aanbestedende overheid" en een "aanbestedende entiteit" verdwijnt: beide heten voortaan public buyer (publieke aankoper).
• Minder Belgische eigenheden boven de Europese drempels. Voor grote opdrachten verliezen de Belgische plaatsingsregels hun betekenis, omdat de verordening zelf geldt. De Belgische wetgever moet overlappende bepalingen schrappen.
• Een keuze voor kleinere opdrachten. Onder de Europese drempels blijven de lidstaten vrij. België moet beslissen of het de nieuwe regels ook toepast op kleinere opdrachten, of daar een eigen regime behoudt.

Nieuwe woorden om te kennen

Omdat er nog geen officiële Nederlandse versie van het voorstel bestaat, gebruiken we hier de Engelse begrippen uit de tekst, met een uitleg.

04 Voor welke opdrachten geldt het?

De verordening geldt voor opdrachten en concessies vanaf een bepaalde waarde, zonder btw art. 2. Die drempels sluiten aan bij de internationale afspraken over overheidsopdrachten (de GPA) en worden om de twee jaar herzien art. 3.

Defensie- en veiligheidsopdrachten blijven onder hun eigen Europese richtlijn vallen. Onderzoeks- en ontwikkelingsdiensten, zoals precommerciële aankopen, verhuizen naar een aparte Europese innovatiewet. De aankoop van het eindproduct valt wel onder de Public Procurement Act art. 79.

05 Drie procedures in plaats van zes

Vandaag kent het aanbestedingsrecht zes procedures, elk met eigen voorwaarden. Het voorstel brengt dat terug tot drie, die de aankoper vrij mag kiezen, ongeacht of hij werken, leveringen of diensten aankoopt art. 31. Daarnaast blijft een uitzonderingsregime bestaan voor gevallen waarin mededinging niet mogelijk of niet zinvol is.

1. De open procedure

Elke geïnteresseerde onderneming dient meteen een eerste offerte in, samen met haar blijk van belangstelling. Dat moet minstens 20 dagen na de bekendmaking kunnen art. 34. Vandaag is dat bij een Europese openbare procedure minstens 35 dagen.

De aankoper zegt vooraf of hij selectiecriteria gebruikt en of hij wil onderhandelen. Wil hij niet onderhandelen, dan gunt hij op basis van de eerste offertes. Wil hij wel onderhandelen, dan nodigt hij alle geschikte inschrijvers uit en eindigt de procedure met een definitieve offerte.

2. De dynamische procedure

De aankoper opent een procedure voor een bepaalde periode. Ondernemingen kunnen op elk moment toetreden. Telkens wanneer er een concrete behoefte is, nodigt de aankoper de toegetreden ondernemingen uit om een offerte in te dienen of te onderhandelen art. 36–40.

Dat lijkt op het huidige dynamisch aankoopsysteem, maar zonder de beperking tot courante aankopen. De dynamische procedure staat open voor alle soorten opdrachten, ook werken, en laat onderhandelen toe. Voor terugkerende aankopen wordt ze een volwaardig alternatief voor de raamovereenkomst.

3. De innovatieprocedure

Voor een maatschappelijke uitdaging waarvoor nog geen geschikte oplossing op de markt is. De aankoper beschrijft de uitdaging, niet de oplossing. Hij legt vooraf een beoordelingskader vast met prestatie-indicatoren en minimumscores. Ondernemingen stellen oplossingen voor, die ontwikkeld, getest en gevalideerd worden, eventueel met feedback van burgers. Pas daarna volgt de aankoop van de oplossing die werkt art. 41–45. De verordening regelt ook uitdrukkelijk wie de intellectuele eigendom krijgt art. 62–64.

Onderhandelen wordt overal mogelijk

In elke procedure mag de aankoper onderhandelen over alle niet-essentiële kenmerken, zoals technische kwaliteit, hoeveelheden en leveringsvoorwaarden art. 33. Er zijn grenzen:

• uitsluitingsgronden, selectiecriteria en gunningscriteria zijn nooit onderhandelbaar;
• het voorwerp van de opdracht mag niet wezenlijk veranderen;
• wat niet onderhandelbaar is, staat vooraf in de publieke bekendmaking;
• alle deelnemers worden gelijk behandeld en krijgen voldoende tijd om hun offerte aan te passen.

Wat verdwijnt als aparte procedure

De niet-openbare procedure, de mededingingsprocedure met onderhandeling, de concurrentiegerichte dialoog, het innovatiepartnerschap, het dynamisch aankoopsysteem en de elektronische veiling bestaan niet langer als afzonderlijke procedures. Veel van hun mogelijkheden zitten nu ingebouwd in de drie nieuwe procedures.

Zonder mededinging: de uitzonderingen

In een beperkt aantal gevallen mag de aankoper rechtstreeks bij één of meer ondernemingen aankopen, zonder voorafgaande bekendmaking art. 46–48. Bijvoorbeeld als maar één onderneming kan leveren (een uniek kunstwerk, technische redenen of exclusieve rechten), bij aanvullende leveringen door de oorspronkelijke leverancier, of bij extreme dringendheid die niet aan de aankoper te wijten is. Nieuw is dat een officieel uitgeroepen Europese crisis of noodtoestand automatisch als dringendheid geldt. Achteraf moet de aankoper het resultaat wel publiek maken.

06 Wie mag meedoen: uitsluiting en selectie

Voordat een offerte inhoudelijk beoordeeld wordt, kijkt de aankoper of de onderneming mag meedoen. Dat gebeurt in twee stappen: de uitsluitingsgronden (mag u meedoen?) en de selectiecriteria (bent u geschikt?).

Uitsluiting: strenger

Het voorstel telt elf verplichte uitsluitingsgronden art. 25. Naast de bekende gronden (zoals corruptie, fraude, witwassen, terrorisme, mensenhandel en illegale tewerkstelling) komen er vier nieuwe bij:

• milieumisdrijven;
• het schenden van Europese sancties;
• fraude met niet-contante betaalmiddelen;
• seksueel misbruik van kinderen.

Een veroordeling sluit een onderneming vijf jaar lang uit, tenzij het vonnis zelf een andere duur bepaalt. Ook personen met een leidinggevende of controlerende functie tellen mee. Bij niet-betaalde belastingen of sociale bijdragen volgt uitsluiting, tenzij de onderneming een bindend afbetalingsplan heeft of de uitsluiting duidelijk onevenredig zou zijn, bijvoorbeeld bij kleine bedragen.

Bij de facultatieve uitsluitingsgronden art. 26, zoals ernstige beroepsfouten, afspraken tussen inschrijvers of ernstige tekortkomingen bij een eerdere opdracht, komen twee nieuwe gronden bij: onvoldoende betrouwbaarheid tegenover veiligheidsrisico’s, en buitenlandse subsidies die de markt verstoren. De uitsluitingsperiode gaat van drie naar vijf jaar.

Een onderneming kan zich blijven herstellen door aan te tonen dat ze de schade vergoedde, meewerkte aan het onderzoek en maatregelen nam om herhaling te voorkomen. Het voorstel regelt dat herstel uitdrukkelijk bij de facultatieve gronden. Lidstaten kunnen een instantie aanwijzen die daarover een bindend oordeel geeft.

Selectie: minder hoge drempels

Selectiecriteria worden facultatief: de aankoper beslist zelf of hij ze gebruikt art. 27. Gebruikt hij ze, dan gelden duidelijke grenzen:

• De gevraagde minimumomzet mag niet hoger zijn dan 50 % van de geraamde jaarlijkse waarde van de opdracht, behalve als de aankoper uitlegt waarom dat nodig is. Vandaag mag de gevraagde omzet nog tot twee keer de opdrachtwaarde oplopen.
• Ervaring met overheidsopdrachten mag geen voorwaarde zijn, tenzij de complexiteit of de aard van de opdracht dat rechtvaardigt. Een onderneming die nog nooit voor de overheid werkte, krijgt zo een eerlijkere kans.
• Alle eisen moeten in verhouding staan tot de complexiteit en de risico’s van de opdracht.
• Gegevens uit officiële databanken, registers en certificaten mogen niet zonder goede reden in twijfel worden getrokken.

Eén keer bewijzen: de elektronische geschiktheidsdienst

De Europese Commissie bouwt één elektronische geschiktheidsdienst art. 28 en 133. Voor elke procedure maakt de onderneming daar een profiel aan. De dienst haalt bewijsstukken zelf op uit gekoppelde nationale en Europese databanken. Wat al in die databanken staat, hoeft u niet opnieuw aan te leveren: het only once-principe. Als een automatische controle mogelijk is, moet de aankoper die gebruiken.

Dezelfde gegevens zijn nodig voor ondernemingen op wier draagkracht u een beroep doet en voor uw onderaannemers. U moet ook het land van herkomst van uw onderneming opgeven, en bij een Europese voorkeur ook dat van de goederen. Wie dat zonder goede reden niet doet, riskeert uitsluiting. Zonder toegang tot de dienst blijft een verklaring op eer mogelijk.

Het voorstel voorziet de Europese instrumenten tegen eind juni 2028 en kosteloze toegang tot de nationale databanken tegen midden juni 2029 art. 29 en 133.

Combinaties, draagkracht en onderaanneming

Ondernemingen kunnen samen inschrijven als combinatie. Ze hoeven daarvoor geen bepaalde rechtsvorm aan te nemen, ook niet na de gunning art. 22. U kunt nog altijd steunen op de draagkracht van een andere onderneming. Valt die onder een verplichte uitsluitingsgrond, dan moet ze vervangen worden art. 23. Nieuw is dat de opdrachtnemer de opdracht niet volledig mag uitbesteden art. 24.

07 Gunnen op kwaliteit: minstens 30 %

Dit is voor veel ondernemingen de belangrijkste verandering. Het leidende principe wordt best quality for public money: de beste kwaliteit voor het geld van de belastingbetaler. In de praktijk betekent dat:

• de opdracht wordt gegund op basis van de beste prijs-kwaliteitverhouding art. 98, lid 1;
• kwaliteitscriteria krijgen minstens 30 % van het totaal aantal punten art. 98, lid 4;
• bij arbeidsintensieve opdrachten, zoals schoonmaak, bewaking of zorg, wordt dat minstens 50 %.

Als kwaliteit telt onder meer: technische waarde, toegankelijkheid, productiemethoden, milieu- en klimaataspecten, sociale aspecten, innovatie, veiligheid en leveringszekerheid, de kwalificatie en ervaring van het team dat de opdracht uitvoert, dienst na verkoop en leveringstermijnen. Levenscycluskosten, zoals energieverbruik of onderhoud over de hele levensduur, tellen mee binnen die percentages.

Gunnen op enkel de prijs blijft mogelijk, maar alleen als de aankoper uitlegt hoe de kwaliteit al op een andere manier verzekerd is: via strenge technische specificaties, via uitvoeringsvoorwaarden of via een combinatie daarvan art. 98, lid 5. Die keuze moet hij publiek motiveren. Omgekeerd mag een aankoper ook een vaste prijs bepalen en ondernemingen enkel op kwaliteit laten concurreren.

08 Fouten herstellen en abnormaal lage prijzen

Vergissingen rechtzetten

Het voorstel maakt het rechtzetten van fouten eenvoudiger, binnen grenzen art. 102:

• Fouten in de documenten van de aankoper mogen worden verbeterd zonder nieuwe procedure, zolang het voorwerp niet wezenlijk verandert en de correctie duidelijk wordt meegedeeld. Gebeurt dat minder dan 24 uur voor de deadline, dan wordt de indieningstermijn met minstens twee werkdagen verlengd.
• Onvolledige of foutieve informatie in een offerte mag worden aangevuld of verduidelijkt, maar alleen bij een kleine onregelmatigheid, zonder de offerte wezenlijk te wijzigen en op een strikt gelijke manier voor alle inschrijvers.

Vandaag hanteert het Belgische recht een strengere logica, met een onderscheid tussen substantiële en niet-substantiële onregelmatigheden. Het voorstel brengt alles samen onder één maatstaf: de kleine onregelmatigheid zonder wezenlijke wijziging. Hoe die maatstaf in de praktijk zal worden ingevuld, is nog niet duidelijk.

Abnormaal lage offertes

Om te beoordelen of een prijs abnormaal laag is, kan de aankoper voortaan drie vergelijkingspunten gebruiken art. 101:

1. de prijzen van de andere inschrijvers;
2. de marktprijs, bijvoorbeeld de eigen raming na een marktconsultatie, met alle kosten zoals lonen, materialen en logistiek;
3. de prijzen bij eerdere, nagenoeg identieke opdrachten, bij dezelfde of bij andere aankopers.

De inschrijver moet aantonen dat zijn prijs over de hele looptijd economisch haalbaar is en dat hij alle verplichtingen nakomt. Het vaste Belgische rekenwerk (een verplicht prijsonderzoek vanaf 15 % onder het gemiddelde bij werken en bepaalde diensten) verliest boven de Europese drempels zijn grondslag.

09 Raamovereenkomsten: korter en transparanter

Raamovereenkomsten blijven bestaan, maar worden korter art. 103:

Een langere duur kan alleen uitzonderlijk, als de complexiteit of de gespecialiseerde aard van de opdracht dat rechtvaardigt. Verder:

• de aankondiging vermeldt de looptijd en de maximale totale waarde of hoeveelheden;
• de documenten bepalen vooraf objectief hoe latere bestellingen worden toegewezen (een nieuwe mededinging, vaste voorwaarden of een combinatie);
• elke bestelling op een raamovereenkomst wordt publiek gemaakt;
• een bestelling mag niet langer lopen dan het einde van de raamovereenkomst plus de helft van haar duur.

10 Europese voorkeur en ondernemingen van buiten de EU

Wie is "gedekt"?

Het voorstel maakt een duidelijk onderscheid tussen ondernemingen en producten die gedekt zijn en die dat niet zijn art. 70–72. Gedekt zijn ondernemingen en producten uit de EU, uit landen die partij zijn bij de internationale overeenkomst over overheidsopdrachten (GPA), of uit landen met een handelsakkoord met de EU dat overheidsopdrachten omvat, binnen de grenzen van dat akkoord. Zij moeten gelijk behandeld worden. Een online hulpmiddel van de Commissie (Access2Markets) helpt bepalen wie gedekt is.

Ondernemingen uit andere landen hebben geen recht op een gelijke behandeling. Dat volgt al uit recente arresten van het Hof van Justitie (de zaken Kolin uit 2024 en Qingdao uit 2025), die ook bevestigden dat alleen de EU, en niet een lidstaat afzonderlijk, daarover regels mag maken. Het voorstel giet die rechtspraak in wetgeving.

Vier instrumenten voor een Europese voorkeur

Een aankoper kan voortaan kiezen voor een Europese voorkeur art. 73. Daarvoor heeft hij vier instrumenten:

1. Deelname beperken tot ondernemingen (en onderaannemers) uit de EU of gedekte landen.
2. Een herkomsteis: de goederen, diensten of werken moeten geheel of gedeeltelijk uit de EU of gedekte landen komen.
3. Een voordeel bij de beoordeling: een procentuele korting op de prijs of extra punten, alleen voor de rangschikking. De prijs die de overheid betaalt, verandert niet.
4. De 50 %-regel: een offerte weren als minder dan de helft van de waarde uit de EU of gedekte landen komt.

Die maatregelen gelden alleen als de aankoper ze vooraf duidelijk aankondigt, met het percentage en de waarde. Vandaag bestaat een gelijkaardige 50 %-regel in België alleen in de nutssectoren en alleen voor leveringen.

11 Groen, sociaal en innovatief aankopen

Het voorstel geeft groene, sociale en innovatieve doelen een eigen plaats art. 50–59.

• Groen: milieu en klimaat over de hele levenscyclus, circulariteit, gerecycleerde materialen, energie-efficiëntie en een aparte bepaling voor voeding. Voor bepaalde productgroepen worden milieu-eisen verplicht art. 54. De Commissie kan die eisen later Europees vastleggen, zodat niet elke lidstaat andere regels hanteert.
• Sociaal: sociale inclusie, goede jobs, arbeidsomstandigheden, opleiding, gendergelijkheid en mensenrechten in de toeleveringsketen. Toegankelijkheid voor personen met een handicap wordt een eigen verplichting.
• Voorbehouden opdrachten blijven mogelijk, ook per perceel, voor organisaties waar minstens 30 % van de werknemers een handicap heeft of tot een kansengroep behoort art. 57. Voor sociale, gezondheids- en onderwijsdiensten blijft een lichter regime bestaan vanaf € 750.000 art. 58.
• Veiligheid en weerbaarheid: aankopers mogen en moeten soms rekening houden met risico’s voor cyberveiligheid, kritieke afhankelijkheden, leveringsonderbrekingen en ongewenste invloed van derde landen art. 66–69.

Ook marktconsultaties krijgen een duidelijke plaats. Aankopers mogen vooraf informatie vragen aan de markt, aan experts en aan het publiek, bijvoorbeeld via demonstraties of prototypes. Dat moet publiek worden aangekondigd, en deelname aan een marktconsultatie geeft geen voor- of nadeel in de latere procedure art. 30.

12 Wat verandert er voor kmo’s?

Het voorstel bevat geen quota voor kmo’s, maar wel een reeks maatregelen die de drempel verlagen:

• Lagere omzeteisen en geen verplichte overheidservaring art. 27, zie hoofdstuk 06.
• Percelen: de aankoper moet overwegen om een opdracht in percelen op te delen, met aandacht voor kmo-deelname, afhankelijkheid van één leverancier en leveringszekerheid. Doet hij dat niet, dan moet hij dat motiveren art. 100 en 109.
• Kleine percelen buiten de verordening: percelen onder € 80.000 (leveringen en diensten) of € 1 miljoen (werken) mogen buiten de Europese procedures worden gegund, zolang ze samen niet meer dan 20 % van de totale waarde uitmaken art. 100, lid 4.
• Voorschotten: aankopers mogen voorschotten voorzien, onder meer om kmo’s aan te moedigen art. 108.
• Combinaties: geen onredelijke drempels die verband houden met de omvang van de deelnemers aan een combinatie art. 22.
• Minder papierwerk dankzij de elektronische geschiktheidsdienst: bewijzen één keer aanleveren.

13 Wijzigingen tijdens de uitvoering en rechtsbescherming

Wijzigen tijdens de uitvoering

Een gesloten opdracht mag tijdens de looptijd gewijzigd worden zonder nieuwe procedure, als de wijziging niet wezenlijk is of onder een uitzondering valt art. 106. Nieuw is een duidelijke vuistregel: een wijziging tot 15 % van de oorspronkelijke waarde geldt als niet-wezenlijk, zolang ze het economisch evenwicht van de opdracht niet verschuift. Een wijziging is wel wezenlijk als ze de mededinging had beïnvloed, of als ze de omvang, het economisch evenwicht in het voordeel van de opdrachtnemer of de identiteit van de opdrachtnemer verandert.

Rechtsbescherming

De Europese regels over beroepsprocedures blijven bestaan. Wie een gunningsbeslissing wil aanvechten, blijft in België bij de Raad van State of de gewone rechter terechtkomen. Toch zijn er enkele nieuwe elementen:

• Alleen wie een offerte indiende, telt nog als betrokken inschrijver met recht op de wachttermijn art. 38, lid 4. Vandaag geldt dat in België ook voor kandidaten en deelnemers.
• Loting: als meer dan vijf ondernemingen belangstelling tonen, mag de aankoper er vijf of meer uitnodigen via een willekeurige, geautomatiseerde trekking art. 38, lid 3.
• Volledige rangschikking: na de beoordeling krijgen alle inschrijvers de volledige rangschikking art. 40. Dat geeft meer inzicht in uw positie.
• Nieuwe motiveringsplichten (bijvoorbeeld bij een afwijking van de 30 %-regel of bij het weigeren van varianten) zijn nieuwe aanknopingspunten om een beslissing te controleren.

14 Wat betekent dit concreet voor u?

Voor ondernemingen die inschrijven

• Investeer in kwaliteit. Met minstens 30 % en vaak 50 % voor kwaliteit beslist de inhoud van uw offerte mee over winnen of verliezen. Leer uw aanpak, uw team en uw meerwaarde concreet en meetbaar te beschrijven.
• Kijk opnieuw naar opdrachten die buiten bereik leken. Lagere omzeteisen en het verbod op verplichte overheidservaring maken veel opdrachten toegankelijker, ook voor jonge of kleine ondernemingen.
• Zorg dat uw gegevens in orde zijn. Uw gegevens in officiële registers en databanken worden uw visitekaartje in de elektronische geschiktheidsdienst.
• Ken de herkomst van wat u aanbiedt. Bij een Europese voorkeur moet u de herkomst van uw onderneming en uw producten kunnen aantonen, ook bij onderaannemers.
• Behandel uw eerste offerte als uw beste offerte. Ook in een procedure met onderhandeling mag de aankoper meteen gunnen.
• Lees de publieke bekendmaking grondig. Daar staat wat onderhandelbaar is, welke voorkeuren gelden en hoe kwaliteit wordt beoordeeld.

Voor aankopers

• Modelbestekken, selectieleidraden en beoordelingsmatrices moeten worden herwerkt: minimumgewicht voor kwaliteit, grenzen aan omzet- en ervaringseisen en een motivering bij elke afwijking.
• De vrijheid verschuift naar de aankoper (onderhandelen, Europese voorkeur, afwijken van de kwaliteitsregel), maar elke keuze moet worden gemotiveerd en kan worden gecontroleerd.
• Marktconsultaties, percelen en gedocumenteerde ramingen worden belangrijker, ook om abnormaal lage prijzen te kunnen beoordelen.
• De koppeling met de nieuwe digitale diensten en de opleiding van aankopers vragen tijd. Twee jaar na de inwerkingtreding is daarvoor geen lange periode.

15 Veelgestelde vragen

Geldt de Public Procurement Act al?

Nee. Het is een voorstel van de Europese Commissie van 9 september 2026. Het Europees Parlement en de Raad moeten de tekst nog goedkeuren. Daarna treedt de verordening in werking, en pas twee jaar later wordt ze van toepassing. Tot dan gelden de huidige Belgische regels.

Moet België de verordening nog omzetten in een eigen wet?

Nee, een verordening geldt rechtstreeks. België moet wel de bestaande wetgeving opkuisen waar die overlapt, beslissen wat er gebeurt met opdrachten onder de Europese drempels en een aantal praktische zaken regelen, zoals een nationale coördinerende autoriteit en een nationale dataruimte voor aanbestedingsgegevens.

Mag een overheid straks nog op de laagste prijs gunnen?

Alleen als uitzondering. In principe moet kwaliteit minstens 30 % van de punten krijgen, en minstens 50 % bij arbeidsintensieve opdrachten. Wie daarvan afwijkt, moet publiek uitleggen hoe de kwaliteit op een andere manier verzekerd is.

Verdwijnt het UEA?

Volgens het voorstel wel. In de plaats komt een profiel in een Europese elektronische geschiktheidsdienst, die bewijsstukken zelf ophaalt uit officiële databanken.

Kan een Belgische overheid straks Chinese of Turkse ondernemingen weren?

Ondernemingen uit landen zonder handelsakkoord met de EU over overheidsopdrachten hebben vandaag al geen recht op gelijke behandeling. Het voorstel geeft aankopers concrete instrumenten om een Europese voorkeur toe te passen, op voorwaarde dat ze die vooraf duidelijk aankondigen. Of een land "gedekt" is, hangt af van de internationale afspraken die de EU met dat land heeft.

Wat moet mijn onderneming nu al doen?

Er is geen haast, maar voorbereiding loont. Werk aan de kwaliteit en de onderbouwing van uw offertes, zorg dat uw gegevens in officiële registers kloppen en breng de herkomst van uw producten en onderaannemers in kaart. Wilt u weten wat dit voor uw onderneming betekent? Neem contact met ons op.

— Bronnen en verantwoording

PDF Officiële tekst van het voorstel (Engels)Europese Commissie, COM(2026) 590 final, 9 september 2026 · PDF · 200 blz.Download de officiële tekst ↓

• Europese Commissie, Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on public contracts and concessions (Public Procurement Act), COM(2026) 590 final, 2026/0265 (COD), Brussel, 9 september 2026. Officiële publicatiepagina: single-market-economy.ec.europa.eu.
• Europese Commissie, persbericht en vragen en antwoorden bij het voorstel, 9 september 2026: persbericht en vragen en antwoorden.
• Wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten en het koninklijk besluit van 18 april 2017 plaatsing overheidsopdrachten in de klassieke sectoren, voor de vergelijking met de huidige Belgische regels.
• Hof van Justitie, 22 oktober 2024, C-652/22, Kolin, en 13 maart 2025, C-266/22, Qingdao.

TenderTrust Consultancy · https://www.tendertrust.be/kennisbank/public-procurement-act/ · Versie 1.0 (2 oktober 2026)

← Terug naar de kennisbank